Chesed: najważniejsze fakty
W kabale żydowskiej
- Numer
- 4 z 10
- Hebrajski
- חסד, wymawiane CHE-sed
- Znaczenie
- Miłosierdzie
- Filar
- Filar Miłosierdzia
- Triada
- Siedem niższych sefirot (middot)
- Imię Boże
- El (אל), "Bóg"
- Partzuf
- Ze'ir Anpin, Małe Oblicze (kabała luriańska)
- Inne zapisy
- Gedulah (Wielkość)
W kabale hermetycznej (Złoty Świt)
- Archanioł
- Tzadkiel
- Planeta / sfera
- Jowisz (Tzedeq)
- Kolor (skala Królowej)
- Niebieski
- Cnota
- Posłuszeństwo
- Wada
- Bigoteria, hipokryzja, obżarstwo, tyrania
- Tarot
- Cztery Czwórki
Chesed jest czwartą z dziesięciu sefirot i pierwszą z siedmiu niższych: miłosierdziem, dawaniem bez granic, wypływem na zewnątrz, który reszta Drzewa musi dopiero ukształtować. Ta strona rozdziela dwie tradycje: kabałę żydowską, z której pochodzą sefirot, oraz XIX-wieczną kabałę hermetyczną, która dodała do nich anioły, planety i karty tarota.
Co oznacza Chesed?
Chesed (חסד) to jedno z najbogatszych słów Biblii hebrajskiej — życzliwość, wierna miłość, łaska — i żadne jedno polskie słowo go nie obejmuje. Psalm 89:3 mówi olam chesed yibaneh, "świat zbudowany jest na miłosierdziu", a kabaliści odczytują Chesed jako pierwszy ruch tej budowy: dawanie, które nie czeka, aż na nie zasłużą.
Jej drugie imię to Gedulah, wielkość, z 1 Księgi Kronik 29:11, wersetu przypisującego Bogu wielkość, moc, chwałę, zwycięstwo i majestat. Hebrajski tekst tej listy wymienia po kolei Gedulah, Gevurah, Tiferet, Netzach i Hod, a werset śpiewa się w synagodze, gdy zwój Tory niesiony jest przez zgromadzenie.
Chesed na Drzewie Życia
Chesed stoi na Filarze Miłosierdzia, poniżej Chokhmah i powyżej Netzach, naprzeciw Gevurah po drugiej stronie Drzewa. Ta dwójka to centralne napięcie Drzewa: Chesed bez Gevurah to bezgraniczne dawanie bez formy, która mogłaby je utrzymać, a Tiferet jest tym, czym staje się każda z nich, gdy druga ją łagodzi.
Na znanym zachodnim diagramie Chesed stykają się cztery ścieżki: od Chokhmah powyżej, w poprzek do Gevurah oraz w dół do Tiferet i Netzach. Sefer Yetzirah łączy 22 ścieżki z 22 hebrajskimi literami, ale nigdzie nie mówi, która litera łączy którą parę sefirot; to przyporządkowanie powstało znacznie później, a jego wersje bywają sprzeczne.
Chesed w kabale żydowskiej
- Imię Boże. Chesed łączy się z El (אל), "Bóg", jednym z najkrótszych imion Bożych w Biblii, na szczycie siedmiu niższych sefirot.
- Abraham. Wśród patriarchów Chesed przypada Abrahamowi, którego gościnność wobec obcych w Księdze Rodzaju 18 uczyniła go wzorem życzliwości. W zwyczaju ushpizin, gości zapraszanych do sukki, Abraham jest gościem pierwszej nocy Sukot.
- Partzuf. W XVI-wiecznym systemie luriańskim Chesed jest pierwszą z sześciu sefirot, od Chesed do Yesod, które razem tworzą Ze'ir Anpin, Małe Oblicze. Fragment Patach Eliyahu z Tikkunei Zohar nazywa Chesed prawym ramieniem.
Chesed otwiera najbardziej znaną praktykę opartą na sefirot. Podczas Sefirat ha-Omer, 49 dni między Paschą a Szawuot, pierwszy tydzień jest tygodniem Chesed, a każdy dzień łączy ją z inną cechą: dzień drugi to Gevurah w Chesed. Tomer Devorah Kordovero poświęca Chesed rozdział o miłości do Boga i życzliwości wobec innych.
Wszystko w drugiej połowie panelu pochodzi z tradycji hermetycznej, nie żydowskiej. Archaniołowie, planety, skale kolorów, cnoty i karty tarota przypisane sefirot pochodzą z zachodniego okultyzmu — renesansowej filozofii okultystycznej, potem Éliphasa Léviego w latach 50. XIX wieku i Złotego Świtu po 1888 roku. To spójny system — i późniejsza nakładka na średniowieczną strukturę żydowską.
Chesed w kabale hermetycznej
Złoty Świt, założony w 1888 roku, zachował zapis Chesed i często używał tytułu Gedulah. Jej archaniołem jest Tzadkiel; jej sferą jest Jowisz, Tzedeq; jej kolorem na skali Królowej jest niebieski. The Mystical Qabalah Dion Fortune (1935) podaje cnotę posłuszeństwa i długą listę wad — bigoterię, hipokryzję, obżarstwo, tyranię — a także magiczny obraz potężnego, koronowanego i zasiadającego na tronie króla.
W tarocie na Chesed spoczywają cztery Czwórki: Czwórka Buław, Czwórka Kielichów, Czwórka Mieczy i Czwórka Pentakli. Book T, rękopis tarota Złotego Świtu, nazywa je Dziełem Doskonałym, Mieszaną Przyjemnością, Wytchnieniem po Walce i Ziemską Potęgą — stabilnością w czterech odsłonach. Ścieżki z Chesed niosą Hierofanta (Vav), Siłę (Teth), Pustelnika (Yod) i Koło Fortuny (Kaph).
Chesed w medytacji i praktyce
Żydowska praktyka Chesed jest etyczna, zanim stanie się kontemplacyjna: gemilut chasadim, uczynki miłosierdzia, które Miszna Awot 1:2 wymienia jako jedną z trzech rzeczy, na których stoi świat. Współczesne przewodniki po Omerze wykorzystują tydzień Chesed do rachunku sumienia — gdzie dawanie jest hojne, a gdzie straciło swoje granice.
W systemie stopni Złotego Świtu Chesed to Adeptus Exemptus, 7=4, najwyższy stopień wewnętrznego Drugiego Zakonu. Medytacja hermetyczna nad Chesed zazwyczaj buduje jej magiczny obraz, tron Fortune'a, w błękicie tej sfery, i utrzymuje go, rozważając przypisaną jej cnotę.
Co jest żydowskie, a co hermetyczne
| Chesed | Skąd pochodzi | Kiedy |
|---|---|---|
| Nazwa, "miłosierdzie"; także Gedulah | Biblia hebrajska, potem Bahir i Zohar | Słowo biblijne, średniowieczna sefira |
| Imię Boże El; Abraham; pierwszy tydzień Omeru | Kabała żydowska i zwyczaj | Od średniowiecza |
| Ze'ir Anpin; prawe ramię | Tikkunei Zohar; kabała luriańska | XIV–XVI wiek |
| Tzadkiel, Jowisz, niebieski; posłuszeństwo | Złoty Świt; Dion Fortune | Lata 80. XIX w. – lata 30. XX w. |
| Cztery Czwórki; Hierofant, Siła, Pustelnik, Koło na jej ścieżkach | Lévi, potem Złoty Świt | Od lat 50. XIX wieku |
Chesed następuje po Binah, a odpowiada jej Gevurah, kolejna sefira, po drugiej stronie Drzewa. Zobacz wszystkie dziesięć sefirot na Drzewie albo przeczytaj Drzewo Życia w kabale — wyjaśnienie, by dowiedzieć się, jak współdziałają filary i ścieżki, oraz Kabałę dla początkujących, by poznać różnicę między tradycjami.
Co oznacza Chesed?
Chesed (חסד) to po hebrajsku "miłosierdzie", tłumaczone też jako łaska albo wierna miłość. To czwarta sefira na Drzewie Życia, na Filarze Miłosierdzia: bezgraniczne dawanie i ekspansja, nazywana też Gedulah, wielkością.
Dlaczego Chesed kojarzona jest z Abrahamem?
Kabała łączy każdą z siedmiu niższych sefirot z postacią biblijną, a Abraham, znany z gościnności wobec obcych, uosabia życzliwość. To skojarzenie kształtuje zwyczaj ushpizin na Sukot, gdzie Abraham jest gościem pierwszej nocy.
Które karty tarota należą do Chesed?
W kabale hermetycznej na Chesed spoczywają cztery Czwórki, a jej ścieżki niosą Hierofanta, Siłę, Pustelnika i Koło Fortuny. To XIX-wieczne przypisania Złotego Świtu, niebędące częścią kabały żydowskiej.
Jaka jest różnica między Chesed a Gevurah?
Chesed to ekspansja i dawanie; Gevurah to powściągliwość i sąd. Kabała nie traktuje żadnej z nich jako dobrej samej w sobie: życzliwość bez granic rozpływa się, surowość bez życzliwości zmienia się w okrucieństwo. Tiferet, pomiędzy nimi i poniżej, jest ich równowagą.